Groene aanslag op de gevel

Alg, mos of schimmel: wat groeit er op mijn gevel?

Groene, vlakke waas die je met een natte vinger kunt uitsmeren: algen. Die hebben alleen vocht en daglicht nodig, geen voedingsbodem, en zitten daarom op elke gevel die lang nat blijft.

Zachte, pluizige kussentjes, vooral in de voegen en op horizontale randen: mos. Dat heeft een beetje humus nodig en zit daarom waar stof zich verzamelt: in verweerde voegen, op muurafdekkingen, op raamdorpels.

Grijsgroene, korstige rondjes die vastzitten aan de steen: korstmos. Dat groeit heel traag en zit vaak op oude, ruwe steen.

Zwarte of donkergrijze vlekken: schimmel of roet, zie zwarte aanslag.

Alle vier gaan ze met dezelfde behandeling weg, maar mos in de voeg is een signaal dat de voeg verweerd is; dan kijken wij daar eerst naar.

Waarom het altijd op dezelfde plek zit

Algen groeien waar de gevel lang vochtig blijft. Dat is de noordzijde, die nooit zon krijgt, en de westzijde, die de slagregen uit de overheersende windrichting vangt. Daarbij komen de plekken waar water langer blijft staan: onder een overstek, onder een lekkende goot of regenpijp, achter een heg of klimop, op de eerste meter boven het maaiveld waar regen opspat, en op een gevel waar de voegen water opzuigen. Zie je groen op een zuidgevel, dan is er bijna altijd zo'n bijzondere oorzaak, en dan zoeken wij die eerst.

De structuur van de steen telt ook mee. Een gladde, hard gebakken steen houdt weinig vocht vast; de bruinrode, open steen die in de jaren zestig en zeventig veel in Brabantse wijken is gebruikt, houdt water als een spons en wordt daarom sneller groen.

Is het schadelijk?

Niet direct. Algen eten geen steen; ze leven van licht en vocht. Maar ze houden wel een laagje water tegen de gevel, en dat is wel schadelijk: nat metselwerk verweert sneller, de voeg zandt eerder uit, en water dat in de porie bevriest drukt de steenhuid eraf. Mos in de voeg gaat een stap verder: de worteltjes wrikken de verweerde mortel los. Groen op de gevel is dus vooral een signaal dat de gevel te lang nat blijft, en dat is de reden om er iets aan te doen.

Hoe je het weghoudt

Impregneren. Zonder water geen algen. Een waterafstotende gevel droogt na een bui binnen een uur en biedt geen leefomgeving meer. Dit is verreweg de effectiefste maatregel.

Snoeien. Haal beplanting minstens een halve meter van de gevel. Klimop, coniferen en heggen tegen de muur houden hem permanent vochtig en donker.

Goot en regenpijp controleren. De meeste groene strepen lopen van een lek naar beneden. Een verstopte goot maakt jaarlijks een strook gevel nat.

Voegen dicht houden. Een zandende voeg zuigt water op en houdt de gevel nat; zie zandende voegen.

Zelf doen: wat werkt en wat niet

Voor een lage gevel op de begane grond kun je zelf een algenverwijderaar op basis van quaternaire ammoniumverbindingen gebruiken: opbrengen met een lagedrukspuit, laten inwerken, niet naspoelen als het middel dat voorschrijft. Dat werkt, maar houd je aan de dosering en dek beplanting af. Wat niet werkt: chloor (beschadigt de voeg en de planten), azijn of schoonmaakazijn (te zwak, en zuur op kalkhoudende voeg is schadelijk), en de hogedrukreiniger. Alles boven twee meter laat je beter over aan iemand met een steiger. Zie zelf de gevel reinigen.

Groene gevels in Noord-Brabant

Brabant is groen, bosrijk en vochtig, en dat zie je aan de gevels. In Vught, Oisterwijk, Nuenen, Waalre en Heeze staat veel vrijstaande bouw tussen de bomen: daar is de noordgevel bijna altijd groen. In de naoorlogse wijken van Eindhoven, Tilburg, Helmond en Oss staat open, poreuze steen die vocht vasthoudt. Langs de Maas, de Dommel, de Aa en de Mark is de luchtvochtigheid hoger en komt de aanslag sneller terug. In die gevallen is impregneren na het reinigen bijna altijd de verstandigste keuze.