Zandende voegen: het begin van echte gevelschade

Test het zelf in dertig seconden

Neem een sleutel of een platte schroevendraaier en kras met matige kracht over een voeg, op ooghoogte en op een meter boven de grond. Er gebeurt niets of er komt alleen een lichte streep: de voeg is hard en gezond. Er komt wat zand mee en je maakt een groefje van een paar millimeter: de voeg is aan het verweren; binnen enkele jaren aan de beurt. Het zand loopt eruit en je komt met de sleutel een centimeter diep: de voeg is op en de muur staat open. De voeg brokkelt in stukken: dit had vorig jaar al gemoeten.

Doe de test op verschillende plekken. De weerzijde (zuidwest) en de onderste meter zijn bijna altijd het slechtst; de beschutte zijde kan nog prima zijn.

Waarom voegen zanden

Ouderdom. Een cementgebonden voeg gaat veertig tot zestig jaar mee; kalkvoegen dertig tot vijftig. De naoorlogse voorraad in Brabant is nu precies in die fase.

Een te zwakke mortel. In de jaren vijftig en zestig is veel gemetseld met mortel waarin weinig cement zat (schaarste, kostenbesparing). Die voegen verweren sneller.

Hogedruk. Een gevel die met 150 bar is afgespoten, heeft zijn voegen jaren van hun leven zien verdwijnen in een middag.

Vochtbelasting. Onder een lekkende goot, op een spatzone bij de grond of op een gevel die nooit droogt, verweert de voeg twee tot drie keer zo snel.

Wat er gebeurt als je wacht

Jaar één: de voeg zandt, water trekt de muur in. Jaar twee en drie: het water bevriest in de voeg en drukt hem verder open; de eerste stukjes vallen eruit. Jaar vier en vijf: het water komt bij de steen, de gebakken huid springt eraf op de natste plekken, en je ziet de eerste beschadigde stenen. Jaar vijf en verder: stenen komen los, vocht slaat door naar binnen, de spouwisolatie wordt nat. Op dat moment kost het herstel niet alleen voegwerk maar ook stenen vervangen, en de rekening is twee tot drie keer zo hoog.

Dat is geen dreigement maar rekenwerk: voegen nu kost voor een voorgevel {_v('voegen', 35)}. Wacht je tot er veertig stenen vervangen moeten worden, dan komt daar vanaf € 1.800 bij.

Zandende voegen in Brabant

De grootste groep zijn de rijwoningen uit 1950 tot 1975: Eindhoven-Woensel en Stratum, Tilburg-Noord, Helmond-Noord en Mierlo-Hout, Oss-Ruwaard en Schadewijk, Breda-Hoge Vucht, Roosendaal-Kalsdonk. Hele straten zijn tegelijk gebouwd met dezelfde mortel en zijn nu tegelijk aan de beurt. Wij voegen daar vaak meerdere woningen in één week; dat scheelt in de prijs, dus overleg met je buren voordat je de opdracht geeft.